Çocuk Gelişiminde Oyun, Oyuncakların Önemi Ve Kırmızı Şato
İdeal çocuk gelişiminde oyun, önemli bir rol oynamaktadır. Oyun, çocuğun kendisini ve duygularını ifade edebildiği, yeteneklerini, dil, zihin, sosyal ve duygusal becerilerini geliştirebildiği, yaratıcı potansiyelini kullandığı en önemli süreçtir. Çocuğun duygusal ve fiziksel yönden gelişimini sağlayan en doğal öğrenme ortamı oyun zamanıdır. Aileler çocuklarını bilinçli, teşvik edici ve uygun materyalleri seçerek yönlendirmesi gerekir. Çocuk oyun oynarken düşünmeyi ve kendi başına karar vermeyi öğrenir. Sorumluluk almayı, işbirliği yapmayı ve paylaşmayı öğrenir. Hayal gücünü, becerilerini ve yaratıcılığını geliştirir. Dikkatini bir noktaya toplamayı ve becerilerini organize etmeyi öğrenir. Kendini tanımayı öğrenir. Değişik sosyal rolleri deneme, duygularını dışa vurma olanağını bulur ve başka nesneler ya da insanlarla ilişkilerini inceler. Kas gelişimini hızlandırır ve güçlendirir. Çevresini araştırma, objeleri tanıma ve problem çözme imkanı sağlar. Kendisini ifade etmeyi, sözlü olarak ifade edilenleri anlamayı öğrenir, yeni sözcükler kazanır. Çocuk toplu yaşam için gerekli olan kuralları öğrenir.
Kırmızı Şato çocuklara ideal oyun, aktivite ortamını yaratmayı hedeflemiştir. Oyun çocukların bilişsel, fiziksel ve duygusal gelişimlerini yaratıcılıkla birleştirerek geliştirmektedir. Lisanslı ve lisanssız karakterleri ile hayal gücünü, becerilerini ve yaratıcılığını geliştirir. Çocuklar dikkatini bir noktaya toplamayı ve becerilerini organize etmeyi öğrenir.
Çocuğun büyümesi ve sağlıklı gelişmesi için beslenme, sevgi, bakım ne kadar gerekli ise oyun ve oyuncaklar da o kadar gereklidir. Oyun çocuğun bedensel, duygusal, sosyal, zihinsel ve dil gelişiminde önemli rol oynar. Çocuk oyunla erken yaşta tanışmakta ve kendisini çevreleyen dünyayı oyun yoluyla kavramaktadır. Bu nedenle bebeklik çağından itibaren gün içerisinde çocuğun sık sık oyun oynaması desteklenmektedir. Çocuğu oyun sürecinden birden koparmamak gereklidir. Ayrıca, çocuğun oyuncağını kendisinin seçmesine izin verilmelidir. Çocuğu hediye olarak oyuncak alınacaksa yaşı ve gelişim düzeyi dikkate alınmalıdır. Fazla gösterişli ve pahalı oyuncaklar yerine, kaslarını çalıştıracak, girişimciliğini ve hayal gücünü artıracak materyaller seçilmelidir. Oyuncak alacak maddi imkanı bulamayan aileler de çocuklarının oyun ihtiyaçlarını karşılamalıdır. Çocuk için yaşamı öğrenme aracı olan oyun büyük öneme sahiptir. Oyun oynarken çocuk mutlu olur.
Kırmızı Şato, çocuğun deneyimlediği dış dünyayı oyun yoluyla tekrar kurması ve keşfetmesi duygusal anlamda kendisini ifade etmelerini sağlamaktadır. İster televizyon, bilgisayar veya diğer görsel medya olsun, isterse çevrensinde gözlemlediği diğer nesne veya canlılarla, hem eğlendirerek hem de öğrenerek işletişime geçmesi sağlanır. Çocuk istediği karakteri seçebilir, bu karakterler yaş ve cinsiyet dikkate alınarak düzenlenmiştir. Fazla gösterişli ve pahalı oyuncaklar yerine, kaslarını çalıştıracak, girişimciliğini ve hayal gücünü artıracak materyaller seçilmiştir. Oyuncak alacak maddi imkanı bulamayan aileler de çocuklarının oyun ihtiyaçlarını karşılayabilirler.
OYUNCAKLARI NASIL SEÇELİM?
Çocuğun gelişimine uygun oyuncaklar seçilmelidir. Oyuncağın tüyleri çocuğun ağzına, burnuna kaçmamalıdır. Zehirsiz boyalarla boyanmış olmalı, zehirli maddeler içermemelidir. Çocuğun bedenine uygun büyüklükte ve ağırlıkta olmalıdır. Oyuncaklar düzenli olarak gözden geçirilmeli, hasarlı ve kırık olanlar tehlikeli olabilecekse atılmalıdır. Oyuncakların oyun değeri olmalı , bedensel, zihinsel, sosyal ve dil gelişim alanlarının tümünü birden destekleyebilecek zengin uyarıcıları içermeli, çok fonksiyonlu olmalıdır. Anne ve babanın sevgi dolu, sıcak yaklaşımıyla, sık sık birlikte oynanılan, ilgilenilen çocuklar daha iyi gelişir ve beceriler kazanır. Oyun oynamak çocuklar için, sosyal, fiziksel ve kavramsal gelişim konusunda en iyi eğitim programıdır. Malzemeleri kullanarak, diğer çocuklarla iletişime geçerek çevrelerini kontrol etmeyi, rekabet ve eğlence duygusunu öğrenirler. Yapılan araştırmalar beyin fonksiyonları ile öğrenme arasındaki bütünleşmenin çocuk gelişimi açısından çok önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Oyun oynamak aynı zamanda çocukların dünya ile ilgili temel bilgileri edinmelerinin bir yoludur. Bu bilgiler daha sonra öğrenecekleri dil, sanat, sosyal bilimler, matematik ve fen ile ilgili tüm bilimlerin yolunu açar.
Kırmızı Şato, çocukların gelişimi ve güvenliği dikkate alınarak tasarlanmıştır. Oyuncakların tüyleri bulunmaz. Tüm oyuncakların sertifikalar ile zehirli veya, diğer çocukların sağlığına zarar verecek maddeler içermediği kanıtlanmıştır. Oyuncakları düzenli olarak yenilir, Kırmızı Şato alanı çocukların güvenli şekilde oynayabileceği şekilde tasarlanmıştır, sivri uçlar veya benzeri zarar verecek objeler içermez. Kullanacağı tüm oyuncaklar ve nesneler çocukların boyu göze alınarak tasarlanmıştır. Bir çok çocuk aynı anda oynayabildikleri için sosyal ve dil gelişimi içinde fonksiyoneldir. Oyun araçları sosyal gelişimi sağlamaktadır: Küçük çocuklar için oyun alanları, çevreyi keşfetmek ve diğerleriyle iletişime geçmek konularında fırsatlar sunar. Oyun araçları tekli ve çoklu kullanımlara uygundur. Kırmızı Şato oyun alanları aynı zamanda farklı dokular ve zıt renklerin kullanımıyla duyuları harekete geçirir. Oyun alanları duygusal gelişime katkılar sağlar: İyi tasarlanmış ve doğru kullanılan oyun alanları çocuklar üzerinde pozitif duygusal gelişim yaratır. Oyun alanları küçük yaştaki çocukların yeni oyun metotları keşfetmeleri ve risk almaları yönünde geliştirir. Ebeveynler bir güvenlik problemi dışında direkt müdahale etmeden gözleyerek, denetleyerek çocukların duygusal gelişimine yardımcı olur. İsterse anne ve baba da oyunlara dahil olabilirler. Oyunlar arası geçiş ve çok fonksiyonluluk daha fazla hareket ve etkileşim için ortam yaratır. Oyun alanları entelektüel gelişim sağlamaktadır: Oyun alanları çocuklara problem çözme yeteneği, keşfetme, hayal gücünü geliştirme ve araçlarla oynayarak yeni oyunlar geliştirme yönünde fırsatlar sunar. Küçük yaştaki çocuklar için daha küçük boyutlarda ve daha güvenli kullanımlar sunan, kum havuzları, çocukların entelektüel gelişiminde kullanılır.
Çocuk Oyun Alanlarının Tasarım Kriterleri
Çocukları Şiddetten Koruma Ulusal Birliği (NSPCC) gibi kuruluşlar yerel yönetimlere çocukların güven içinde oynayabilecekleri, iyi tasarlanmış oyun alanları oluşturmaları çağrısında bulunmaktadır. Çocuk oyun alanlarının niteliksel ve niceliksel olarak kent halkının beklentilerini karşılayabilmesi, birtakım çağdaş tasarım kriterlerine uygun olmasını gerektirir. Bunlar;
Güvenlik
Oyun alanlarında meydana gelen kazaların %60 'ının düşme sonucu oluştuğu belirtilmektedir (CPSC-Consumer Product Safety Comission-1990). %40 ise hareket halindeki bir elemana veya başka bir çocuğa çarpma ile keskin köşelerin, çıkıntılı metal aksam ve bağlantı noktalarının yaralamaları ile oluşmaktadır.
Bu tip kazaların oluşmasında dört temel faktör rol oynar;
Oyun elemanlarının olması gerektiğinden yüksek olması ya da oyun alanlarının yaş gruplarına göre dizayn edilmemesi. Oyun elemanlarının altındaki zeminin uygun olmaması, zeminde takılıp düşmeye yol açabilecek engellerin olması. Oyun elemanlarının kırık, bakımsız olması ve yaralanmaya neden olan keskin kenarlar, sert köşeler, uygunsuz vida ve civataların yarattığı tehlikeler. Oyun alanlarında bakım, gözetim ve denetim eksikliğidir. Bakımsız ve kontrolsüz bırakılan çocuk oyun alanları terk edilmişlik ve korku hissi yaratarak vandalizme açık mekanlar oluşturacaktır. Oyun alanlarının düzenli olarak belli periyotlarla bakımı ve kontrolü alanın doğru kullanılmasını ve güvenli mekanlar sunmasını sağlayacaktır.
Fonksiyon
Çocuk oyun alanları tüm çocuklar için kolay erişilebilir olmalı ve farklı oyun fırsatları sunmalıdır. Çocuk oyun alanlarında fiziksel engelli çocukların rehabilitasyonuna yardımcı aktiviteler yer almalıdır. Engelli çocukların kullanımına ve diğer çocuklarla etkileşimine yönelik fırsatlar olmalıdır. Oyun alanları tekerlekli sandalye kullanımına uygun malzemeler (ahşap fiber, plastik esaslı döşeme vb.) kullanılarak oluşturulmalıdır. Geniş platformlar ve yürüme yolları tekerlekli sandalye kullanımına yardımcıdır. Farklı doku ve renk kullanımı görme özürlü çocukların kullanımına uygun olacaktır. Oyun çeşitliliğinin sunulması çocukların ilgi ve beklentilerinin tespit edilmesinde etkin bir yöntemdir.
Hayal gücünü geliştirmeye yönelik sade ve basit ögeler su, toprak, bitki gibi doğal ögelerle desteklenerek çocukların aynı zamanda doğayı öğrenmeleri sağlanabilir.
Yaş Gruplaması
Çocuk oyun alanlarında birçok yaralanma çocukların kendi yaş grubuna ait olmayan oyun araçlarıyla oynamasından kaynaklanmaktadır. Küçük yaş gruplarına ait oyun araçları daha büyük yaş grubundaki çocuklarda ölçek sorunu nedeniyle tehlike yaratmaktadır.
Sosyal İletişim
Güvenliği, bakımı ve kontrolü sağlanan çocuk oyun alanları çocukların sosyal gelişimine ve iletişimine yönelik önemli mekanlardır. Çocukların birlikte hareket etme, paylaşma, işbirliği ve katılım olgularını öğrenmesini sağlar. Birbirleriyle iletişimde bulunarak toplumsal yaşamda birey olarak hareket etmenin temel kurallarını öğrenir. Aynı zamanda gizli kalma eğiliminde bulunarak çevreyi gözlemleyebilir. Oyun alanı tasarımlarında bu tür mekanların oluşturulması bu açıdan önem kazanır.
Malzeme
Çocuk oyun alanlarında güvenlik, konfor ve bakım kolaylığı gözönüne alınarak malzeme seçimi dikkatle yapılmalıdır. Oyun alanlarındaki zeminlerde darbeyi azaltıcı malzeme olarak toprak, kum, kauçuk gibi malzemeler kullanılabilir. Fiziksel engelli çocukların kullanımına yönelik olarak da zeminde ahşap fiber, plastik esaslı döşeme gibi malzemeler kullanılır. Zeminde farklı renk ve dokudaki malzemeler de engelli çocukların kullanımına uygun olacaktır. Oyun araçları tasarımında malzemenin çevresel, ekonomik ve güvenlik kriterleri gözönüne alınarak kullanımı çocuk oyun alanlarında en rasyonel çözümü getirecektir.
Bakım
Bakımsız ve kontrolsüz bırakılan çocuk oyun alanları terkedilmişlik ve korku hissi uyandırdığından vandalizme açık mekanlardır. Bakım, mekana, oyun elemanlarına ve donatı birimlerine karşı vandalizmi engellemede önemli bir tasarım kriteridir.
Kırmızı Şato, özel tasarlanan halısı sayesinde, hem yumuşak bir zemin sağlayarak düşmelere karşı en az karar gelecek ortamı hazırlar, hem de halının kaymayı önleyen özelliği sayesinde düşmelere en aza indirger. Oyun elemanlarının altındaki zeminde takılıp düşmeye yol açabilecek engellerin yer almaz tamamen düzdür. Oyun alanları keskin köşe, çıkıntılı metal aksam ve bağlantı noktaları içermez. Kırmızı Şato oyun alanında çocuklar devamlı olarak yetkili personel tarafından gözetim altındadır. Samimi ve sosyal bir ortam yaratılarak hem çocuk için neşeli ve eğlenceli hem de anne ve babalar için gönül rahatlığı ile bırakabilecekleri bir ortam yaratılmıştır. Kırmızı Şato oyun alanları tüm çocuklar için kolay erişilebilir olmalı ve farklı oyun fırsatları sunar. Kırmızı Şato oyun alanlarında fiziksel engelli çocukların rehabilitasyonuna yardımcı aktiviteler yer alır. Engelli çocukların kullanımına ve diğer çocuklarla etkileşimine yönelik fırsatlar bulunmaktadır. Kırmızı Şato oyun alanları tekerlekli sandalye kullanımına uygun malzemeler kullanılarak oluşturulmuştur. Geniş platformlar ve yürüme yolları tekerlekli sandalye kullanımına yardımcıdır. Farklı doku ve renk kullanımı görme özürlü çocukların kullanımına uygundur. Yapısal oyunlar çocukların çevrelerinde bulunan nesnelerle yaratıcılıklarını kullanarak yeni obje ya da oyunlar yaratmayı amaçlar. Çocukların yaratıcılıklarının gelişmesini, çevrelerini deneyimlemesini sağlar. Kum Boyama oynamak, Kanvas ve T-shirt boyama ile çizim yapmak gibi aktivitelerdir. Bu oyunlar aynı zamanda sosyal oyunlar olup fiziksel ve ruhsal iletişim sağlamaya yönelik oyunlardır. Takım oyunları bunlara dahil edilebilir. karşılıklı oynanan oyunlar, alışveriş, işbirliği ve paylaşma kavramlarını öğrenmesini sağlar. İmitasyon oyunları, çocukların soyut düşünceler oluşturmalarını, farklı roller denemelerini sağlayan oyunlardır. Yeni hikayeler oluşturarak hayal güçlerini geliştirirler.
Kırmızı Şato oyun elemanlarında kullanılan malzemeler bütün iklim ve atmosfer şartlarına dayanıklıdır, malzemelerin yapısal bütünlüğü bir sonraki bakıma kadar bozulmayacak şekilde seçilmiştir ve malzemeler zamanla ve birikimle çevreye zarar vermeyecek niteliktedir.
Kırmız Şato, oyun alanları periyodik olarak bakımı, güvenliği tehdit edici risklerin en aza indirilmesini, oyun alanı kullanımının sürekliliğini sağlar.
